Długotrwałe siedzenie, korzystanie z urządzeń mobilnych przez dłuższy czas, ograniczona aktywność fizyczna i
przewlekły stres wiążą się z pogorszeniem postawy ciała i zaburzeniami w tym obszarze. Zespoły posturalne, związane
z zaburzeniami napięcia poszczególnych mięśni, stanowią obecnie częsty problem i przyczynę pojawiania się
dyskomfortu, dolegliwości bólowych oraz dysfunkcji w obrębie kręgosłupa, miednicy czy obręczy barkowej. W artykule
opisujemy dwa często pojawiające się schorzenia – zespół skrzyżowania górnego i dolnego.
Zespoły posturalne
Zespoły posturalne to nazwa grupy zaburzeń postawy ciała, które mogą powodować szereg nieprzyjemnych dolegliwości.
Dokładniej mówiąc:
są to nieprawidłowości przede wszystkim w układzie mięśniowym i powięziowym, które wiążą się z osłabieniem
niektórych mięśni i nadmiernym napięciem innych
.
Z czego wynikają zespoły posturalne?
Postawa ciała to nawykowe ustawienie i utrzymanie poszczególnych segmentów ciała – głowy, ramion, kręgosłupa,
miednicy, nóg, stóp – względem siebie.
Polega na przyjęciu i utrzymaniu pozycji z jak najmniejszym wysiłkiem mięśniowym, ale bez przeciążeń
. Ustawienie i pozostanie w pozycji pionowej to nie sztywne zablokowanie, tylko ciągła interakcja pomiędzy segmentami.
W momencie, gdy utrwalamy złe nawyki, wprowadzamy
dysbalanse mięśniowe, które skutkują ostatecznie problemami funkcjonalnymi i strukturalnymi
.
Zespół skrzyżowania górnego
Zespół skrzyżowania górnego (ang.
upper crossed syndrome
)
to jeden z najczęściej występujących zespołów posturalnych.
Dotyczy obręczy kończyny górnej i górnej części klatki piersiowej
.
Ten zespół jest
charakterystyczny dla osób, które spędzają znaczną część czasu w pozycji siedzącej pochylonej, zwłaszcza osób
pracujących przy biurku
. Nieprawidłową pozycję, która może predysponować do powstania tego zespołu, przybieramy również
korzystając z urządzeń mobilnych
.
Jak wygląda postawa ciała w zespole skrzyżowania górnego?
Głowa jest wysunięta do przodu, plecy zaokrąglone (hiperkifoza piersiowa), barki uniesione i wysunięte do przodu,
odstające łopatki (ustawiające się w charakterystyczne “skrzydła”).
W tym przypadku słabe są:
- część wstępująca mięśnia czworobocznego,
- głębokie mięśnie zginacze szyi,
- mięsień zębaty przedni.
Z kolei za bardzo napięte są:
- mięsień czworoboczny część zstępująca,
- mięśnie podpotyliczne,
- mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy,
- mięśnie piersiowe mniejsze i większe,
- mięsień dźwigacz łopatki.
Objawami charakterystycznymi są: bóle kręgosłupa, zmniejszona ruchomość szyi, bóle głowy, płytszy oddech i większa
męczliwość.
Zespół skrzyżowania dolnego
Zespół skrzyżowania dolnego (ang.
lower crossed syndrome
)
to kolejny zespół posturalny, ale tym razem
dotyczy on dolnej połowy ciała, a dokładniej wiąże się z patologiami w obszarze lędźwiowo-krzyżowo-miednicznym i
kończyny dolnej
, głównie jej proksymalnej części.
Jak wygląda postawa ciała w zespole skrzyżowania dolnego?
Obserwuje się charakterystyczne pogłębienie lordozy lędźwiowej z przodopochyleniem miednicy, wystający brzuch i
rozciągnięte pośladki.
Słabym napięciem w tym przypadku charakteryzują się:
- mięśnie brzucha,
- mięśnie pośladkowe,
- mięsień wielodzielny,
- mięśnie dna miednicy.
Nadmiernie napięte są natomiast:
- mięśnie biodrowo-lędźwiowe,
- mięśnie proste uda,
- mięśnie przywodziciele,
- prostownik grzbietu w odcinku lędźwiowym,
- naprężacz powięzi szerokiej
- mięsień czworoboczny grzbietu.
Objawami charakterystycznymi są bóle kręgosłupa, ograniczenia ruchomości, objawy rzekomokorzeniowe, jak
promieniowanie bólu do kończyny dolnej, oraz zaburzenia wzorców ruchowych.
Fizjoterapia i ćwiczenia
Leczenie zespołu skrzyżowania górnego i dolnego wygląda podobnie.
W przypadku
zespołu skrzyżowania górnego
należy rozluźnić mięśnie nadmiernie napięte, zaktywizować te, które do tej pory nie działały oraz ustabilizować
postawę we właściwej pozycji.
Ćwiczenia polegają na:
- otwarciu klatki piersiowej, czyli ćwiczeniach rozciągających i mobilizującym mięśnie piersiowe,
- rozluźnieniu mięśni podpotylicznych i mostkowo-obojczykowo-sutkowych, poprzez automasaż lub ćwiczenia cofania głowy,
- aktywizacji mięśni posturalnych, głównie mięśnia zębatego przedniego, aby ustabilizować ustawienie łopatki.
Fizjoterapia w zespole skrzyżowania dolnego
również polega na wyrównaniu napięć, czyli rozciągnięciu i rozluźnieniu mięśni nadmiernie napiętych i aktywizacji
mięśni osłabionych, a następnie stabilizacji postawy.
Dla zespołu skrzyżowania dolnego ważną rolę odgrywają takie ćwiczenia jak:
- deska (plank),
- unoszenie miednicy w leżeniu na plecach,
- odrywanie od podłoża naprzemiennie ręki i nogi.
Ćwiczenia wzmacniające mięśnie osłabione będą wykorzystywać ciężar swojego ciała lub obciążenia zewnętrzne np. taśmy
oporowe, obciążniki i urządzenia generujące opór.
Rozluźnianie mięśni nadmiernie napiętych będzie się odbywać poprzez ćwiczenia, ale również techniki specjalne:
- rozluźnianie mięśniowo-powięziowe,
- terapię punktów spustowych,
- masaż tkanek głębokich,
- poizometryczną relaksację.
Dobrym uzupełnieniem są również
zabiegi fizykoterapeutyczne, które działają rozluźniająco
, jak ultradźwięki,
laser wysokoenergetyczny
, naświetlanie
lampą Sollux
czy elektroterapia, np. prądy TENS.
Wszystkie zabiegi powinny być uzupełnione edukacją pacjenta w zakresie prawidłowej postawy ciała i ergonomii pracy,
aby zapobiegać ponownemu pogorszeniu się postawy.
Źródło tekstu: https://www.bardomed.pl/blog/porady-eksperta/zespol-skrzyzowania-gornego-i-dolnego-rola-fizjoterapii-w-leczeniu-zespolow-posturalnych/